Яриа
Нүдэнд минь гэнэтхэн сонсгол орж...

2014 оны 3-р сарын 15-ны "ӨДРИЙН СОНИН"

Л.Батцэнгэлтэй хөөрөлдсөн нь

 

-Тантай өнгөрөгч намар “Бясалгал” номыг чинь хэвлэгдсэний дараа ярилцаж байсан. Сүүлийн үед та ямар уран бүтээл туурвиж байна?

            -Чи бид хоёр ном гарсны дараа заавал уулзаж ярилцдаг зуршилтай болох нь ээ дээ? (инээв) “Цагаан хар улаан”-аас хойш түр завсарлах маягтай л сууна даа.

2013 оны 10-р сарын 14-ны өдрийн "Өнөөдөр" сонинд гарсан ийм нэг яриа байна. Шүлэг бичихээ больсныг минь сурвалжлагч Ж.Тэгшжаргал бодлогошронгуйн төлөө бичих зарчмаа орхиж байгаа гэж ойлгосон юм шиг байна билээ. Урьд шүлгээр илэрхийлдэг байснаа өдгөө хүүрнэлээр илэрхийлнэ ээ, өөр ялгаа бол байхгүй ээ.

http://tekism.blogspot.com/2013/10/blog-post_14.html

-Сайхан намаржиж байна уу. Хилчидтэйгээ цаг гарган ярилцаж байгаа танд маш их баярлалаа. Энэ намрын өдрүүдэд уран бүтээлийн олз омог хэр арвин байна?

-Сайхан намаржиж байна аа. Одоо нэг шинэ роман дээр л сууж байна даа.

-Таны нэг өдөр хэрхэн өнгөрдөг вэ?

-Би хотоос жаахан зайдуу, нэгэн хэмийн амьдралаар суудаг болоод удаж байна. Өглөө босуут нохдоо уяхыг нь уяж, үүр торноос нь гаргахыг нь гаргаж хооллосноор л миний өдөр эхэлдэг. Дараа нь цахим шуудангаа үзчихээд, шууд л ажилдаа ордог доо. Нөгөө цаасаа л шагайдаг гэсэн үг.

“Өдрийн сонин”-ы өнөөдрийн буюу 2013 оны 8-р сарын 24-ны дугаарт доорхи ярилцлага гарсан байна. Ийм гарчиг өгч, ярианы төгсгөлд “Дөчин насны бодлууд”, “Бясалгал” хэмээх хоёр шүлгийг минь тавьжээ. Шинэ гарсан номонд сурталчилгаа ч болчихмоор энэ нийтлэлд талархах сэтгэлийг минь “Бясалгал” шүлгийг нэлээд алдаа мадагтай гаргасан явдал үгүй хийж орхисон нь тоогүй. Номноос хуулж шивсэн хүний л хайхрамжгүйгээс болоод тэр шүү дээ.

-Таныг уншигчид уран бүтээлээр чинь багагүй мэднэ. Та анх хэдэн наснаасаа шүлэг зохиол бичиж эхэлсэн бэ?

-16 настайгаасаа.

-Таны “Балчир шүлгүүд” номыг яруу найргийн бусад түүвэртэй чинь харьцуулж харахад Горькийн утга зохиолын сургуульд сурснаар таны оюуны ертөнц маш их өөрчлөгдсөн нь анзаарагддаг. Юун тухай асуух гээд байна гэхээр авъяас, боловсрол хоёр өөр зүйл үү, нэг зүйл үү?

-Тэс өөр зүйлс. Боловсрол бол олоод авч болдог зүйл. Авьяас бол тийм биш. “Анхнаасаа хурц байгаагүй өргөс ахиж хэзээ ч хурцлагддаггүй” гэж нэг үг бий дээ. “Балчир шүлгүүд” бол балчир насны шүлгүүдээ зориуд түүвэрлэн нэгтгэсэн ном юм. Харин бусад түүврийн тухайд гэвэл, ямар нэг дээд сургуульд сурсан сураагүй хүн эрийн цээнд хүрч, ухаан авьяас тэгшрэх насандаа хүрэх гэж нэг юм бий л дээ.

"Интерном" их дэлгүүрийнхэн намайг зохиолч-уншигчдын уулзалтад ирээч гэсний дагуу өнгөрөгч 11-р сарын 2-ны Баасан гарагт тэнд очлоо. 150 гаруй хүн цугласан байна гэж дараа нь нэг сурвалжлагч надад хэлсэн. Номын дэлгүүрийн хоёрдугаар давхарт үнэхээр ч хүн ихтэй байв. Маш олон асуулт асууцгааж, залуус тун идэвхтэй байсанд нь сэтгэл баяссан шүү. Тус дэлгүүрээс гаргадаг "Номын түлхүүр" сэтгүүл ч яриаг маань ханатай сайхан тэмдэглэж буулгасан байна билээ.

Харин уулзалтын дараа 10 гаруй мэдээллийн сайт, бас "Өдрийн сонин", "Үндэсний шуудан", "Өглөөний сонин", "Өдрийн шуудан" зэрэг лав л 6-7 сонин дээр хоорондоо маш адилхан ярилцлагууд гарсан. Адилхан ч байлгүй яахав дээ, нэг л уулзалт ярианаас мань сурвалжлагчид яриагаа босгосон юм чинь. Зарим нь бүр өмнө нь миний өөр өөр газарт өгч байсан ярианаас асуулт хариултыг тэр чигээр нь оруулж зүйгээд нийтлэлээ баяжуулсан харагдав. Намайг сэтгүүлчийн ажилд зүтгэж явахад, хэн нэгэн аль нэг сонинд ярилцлага өгсөн бол дор хаяж хоёр гурван сарын турш тэр хүнээс бусад нь яриа авдаггүй бичигдээгүй хуультай байж билээ. Одоо ч хамаагүй, нэг хүнийг ар араас нь угсруулаад тавьдаг болсон юм байна. Хамгийн эвгүй нь миний өмнөх яриануудаас дур зоргоороо мөлжсөн нь цаад яриаг хийсэн сурвалжлагчийн ажлыг улайм цайм дээрэмдэж байгаа юм шиг санагдлаа.

Тэрхүү ярианаас үүдсэн ярилцлагуудын зарим линкийг хавсаргав.

http://art.news.mn/content/124615.shtml

http://www.dailynews.mn/?vfile=30&vmet_id=30919&vmet_main=1187

http://www.assa.mn/content/7871.shtml?a=art

http://news.zindaa.mn/zkm

http://www.topmedee.mn/news/11603

Шинэ ном

2006 онд анх хэвлэгдсэн энэ ном нь өөр хоорондоо харилцан шүтэлцээ бүхий өгүүллэгүүд, мөн хавсралт эсээнээс бүрдсэн метароман юм. 2009 онд "Хүүрнэл зохиолын товчоон" нэрээр ботилогдсон эмхэтгэлд нь мөн оржээ.

Зохиогчийн залуу насны нэлээд хугацаа өнгөрсөн Москва хотод ихэнх үйл явдал нь өрнөдөг эдгээр өгүүллэгүүд далд зөн, ид шидийн аясаараа ижилсэнэ. Хавсралт эсээнүүдийнх нь нэг болох "Хаа нэгтээ буй эмээдээ бичсэн захидал"-ыг та "Тэмдэглэл" хэсгээс уншиж болно.

Уг ном 2007 онд солонгос хэлээр орчуулагдан Сөүлийн "Erum Books" хэвлэлийн газарт хэвлэгдсэн бөгөөд ОХУ-ын  утга зохиолын сэтгүүлүүдэд "Орос цэрэг", "Хаа нэгтээ буй эмээдээ бичсэн захидал" нь орчуулагдан гарчээ. Мөн энэ ном дахь "Бурханы шарил", "Мууран хүмүүсийн сүүдэр" өгүүллэгүүд англиар орчуулагдан нийтлэгдсэн байна.

2010 оны З-р сард анх хэвлэгдсэн энэ романаа бичихийн тулд зохиогч гурван жил дараалан Байгал нуурын Ольхон арал руу явжээ. Эртнээс монгол угсаатны умард хэсгийнхний бөө мөргөлийн ариун дагшин газар байсан уг арлын тухай тэрээр: "Их далайн дундах бяцхан тал нутаг. Одод энд тодоос тод цацарч, домог зүүдлэгддэг..." гэж бичсэн бий.

Романд нэгэн халх залуу Байгал нуурын арал дээр суудаг бөөтэй танилцан, дэргэд нь долоон жилийг өнгөрөөж байгаа тухай өгүүлнэ. Жил бүрийг нэг онцлог явдлаар төлөөлүүлсэн бөгөөд энэ зохиол 7 бүлэгтэй. Бүлгүүдийн нэрийг танд сонирхуулъя: 1. "Онгодын тоос", 2. "Хийсвэр модны сүүдэр", 3. "Хэнгэрэгийн амь", 4. "Тэнгэрт агч гэргий", 5. Бурхан хадны ордон", 6. "Харанхуйн орны тайлга", 7. "Алдагдсан сүнсний эрэлд".

Роман олон домог яриа агуулсан, буриад ястаны үүх түүхийн сэдвийг нэлээд эмзэг талаас нь хөндсөн, бас хүний сэтгэлийн үймээн зөрчилдөөний аясыг илэрхийлсэн, сэтгэлгээний бүтээл юм.

Зохиогч энэ номоороо "Алтан өд", "Гоо марал" шагналууд хүртжээ.