Зохиолч Г.Аюурзанын хүүрнэл зохиолын томоохон хэлбэрийн бүтээлүүдийг тоолох юм бол “Судасны чимээ” долоо дахь роман нь болно. “Гурамсан цадиг”-т багтсан, Ертөнцийн гурван хоосноор зохиомжилсон, эхний бэсрэг романуудын гуравдугаар нь “Бөөгийн домог” хэмээх дөрөв дэх романтай шууд холбоотой байдаг бол, энэхүү шинэ романы таван гол дүрийн нэг нь өмнөх “Цагаан Хар Улаан” романд гардаг эртний эдлэлийн ангуучин Мэндээ ажээ.
Лигдэн хааны гурван эрдэнэ хэмээх домгийн мөрөөр Мэндээ мөшгиж “Судасны чимээ” эхэлнэ. Тэрхүү гурван эрдэнэ гэгч нь Юань төрийн их хасбуу тамга, Хубилай хааны том алтан Махгал бурхан, алтан Ганжуур судар юм. Алтан бурхныг нь олох зорилготой Манж улсын эртний нийслэлд очин, гурван эрдэнийн тахилын сүмд очсон Мэндээ санамсаргүйгээр өндөр барилгын дээврээс унаж бэртэнэ. Лам нар түүнийг хорчин бариачид хүргэснээр зохиол өрнөдөг.
Бөө удамтай, үе дамжсан бариач өвгөн Мэндээг эмчилж байх зуур ер бусын зохиомол түүхээр хэн хүний санаад багтамгүй зохиомол улсын тухай роман бичиж буй зохиолч Хорчин нутагт ирнэ. Зохиолч хайсан домгоо баталгаажуулж авахаас гадна Мэндээг байшингийн оройгоос унаж бэртэнэ гэдгийг Монголд нэгэн эмч судсыг нь барьж үзээд яг таг зөгнөн хэлсэн тухай сонсжээ. Ингээд Улаанбаатарт ирмэгцээ мөнөөх эмчтэй уулздаг...
Цаашаа үйл явдал хэрхэн орооцолдохыг, Мэндээгийн эртний эдлэлийн дон, Насаагийн зохиомол түүх, мөн олон жилийн турш сэтгэлийг нь зэрэмдэглэсэн хайр дурлал юугаар төгсөхийг та 234 хуудас бүхий энэ шинэ номоос дэлгэрүүлэн уншаарай. “Судасны чимээ” роман нийслэлийн номын дэлгүүрүүдэд 20 мянган төгрөгөөр зарагдаж байна.
2010 оны З-р сард анх хэвлэгдсэн энэ романаа бичихийн тулд зохиогч гурван жил дараалан Байгал нуурын Ольхон арал руу явжээ. Эртнээс монгол угсаатны умард хэсгийнхний бөө мөргөлийн ариун дагшин газар байсан уг арлын тухай тэрээр: "Их далайн дундах бяцхан тал нутаг. Одод энд тодоос тод цацарч, домог зүүдлэгддэг..." гэж бичсэн бий.
Романд нэгэн халх залуу Байгал нуурын арал дээр суудаг бөөтэй танилцан, дэргэд нь долоон жилийг өнгөрөөж байгаа тухай өгүүлнэ. Жил бүрийг нэг онцлог явдлаар төлөөлүүлсэн бөгөөд энэ зохиол 7 бүлэгтэй. Бүлгүүдийн нэрийг танд сонирхуулъя: 1. "Онгодын тоос", 2. "Хийсвэр модны сүүдэр", 3. "Хэнгэрэгийн амь", 4. "Тэнгэрт агч гэргий", 5. Бурхан хадны ордон", 6. "Харанхуйн орны тайлга", 7. "Алдагдсан сүнсний эрэлд".
Роман олон домог яриа агуулсан, буриад ястаны үүх түүхийн сэдвийг нэлээд эмзэг талаас нь хөндсөн, бас хүний сэтгэлийн үймээн зөрчилдөөний аясыг илэрхийлсэн, сэтгэлгээний бүтээл юм.
Зохиогч энэ номоороо "Алтан өд", "Гоо марал" шагналууд хүртжээ.
"Дэлхийн сонгомол яруу найраг: Сапфо-гоос Жэймс Тэйт хүртэл" хэмээх энэхүү антологт сонгодог, модерн, постмодерн чиглэлийн гол чухаг яруу найрагчдын бүтээл 300 орчим шүлэг монгол хэлээр орчуулагдан орсон бий. Эртний яруу найргийг Сапфогоор эхлүүлсэн нь уг номын зарчим туульсын яруу найрагт бус, уянгын яруу найрагт түлхүү анхаарал хандуулсаны гэрч болно. Энд орсон яруу найрагчдын дотор өдгөө амьд сэрүүн яваа Робэрт Хаас, Жон Эшбэри, Жэймс Тэйт, Воул Шоинка зэрэг өнөөдрийн яруу найрагт үзэгдэл болсон нэрүүд ч, ХХ зууны домог болсон Т.С.Элиот, Уоллс Стивэнс, Эзра Паунд зэрэг сэтгэлгээний их тугчид ч, шинэ яруу найргийг үүсгэлцсэн Уолт Уитмэн, Эмили Дикинсон, хэзээ ч хуучрашгүй Бодлэр, Борхэс, Лорка, Малармэ, мөнхийн яруу найрагчид болох Башё, Ли Бай гээд яруу найраг гэж юу болохыг мэдэхийг хүссэн хэн бүхний заавал танилцах ёстой суу билигтнүүд багтжээ.
Хөгжүүлэгч: BAACHKA, Source: BaA4ka v2.5