Мэдээ
Л.Өлзийтөгсийн “Үзэхийн хязгаар” хэмээх ном хэвлэгдэн гарлаа

            Яруу найрагч, зохиолч Л.Өлзийтөгсийн намтарчилсан эсээний энэ ном ч өөрт тохиолдсон явдлуудаас ургуулан хувь чанарынхаа төлөвшил, уран зохиолыг хэрхэн ойлгож авснаа уншигчидтай хуваалцсан бүтээл юм. Зохиолч хүний хувьд уран зохиолыг ойлгоно оо гэдэг амьдралыг ухаарахын нэр байдаг. Тэгээд ч эсээ хэмээх баримтат-уран сайхны зохиолын энэхүү төрөл зүйл бол, Монтэнийн хэлсэнчлэн, өөрийнхөө дотоод чинад тийш өнгийхүй, эргээд өөрийнхөө дотроос гадагш шагайхуй, ийнхүү өөрөөрөө дамжуулан ертөнцийг танихуйн туршицууд билээ.

            Амьдрал бол хоосон баримт биш. Амьдрал бол үзэл санааны их аян. Энэ л төрлийнхөө хязгаарыг гэтлээд дараа нь хаана очихоо хэн ч яг таг мэдэхгүй. Гэхдээ үүнийг огт мэдэхгүй байлаа ч, энэ л амьдрал маань бидэнд хангалттай олон зүйлийг ухаарч таних ер бусын онцгой боломж олгодог. Юу ч бий болдоггүй, юу ч устдаггүй гэдэг философиор бол мөнхүү урт аяны туршид олж цуглуулсан үзэл санааныхаа үр дүнг бид хаа нэгтээ үргэлжлүүлэх нь гарцаагүй. Уран бүтээлч хүнд оюун санааныхаа ертөнцөд хурааж хуримтлуулсан бүхнээ өв болгон өрөөл бусдад найр тавьдаг онцгой хувь заяа оногддог бололтой. Цаг мөч тутамд бид үзэл бодлуудын шалгарал дунд амьдарч, урьд тогтсон гэнэн санааг удаах илүү буурьтай туршлагаар залруулж, ийм маягаар насан туршаа дотоод ертөнцөө үвтэгшилдэг. Бүгд тийм биш байж магадгүй. Гэхдээ л ихэнх хүн бусдын амьдралыг харж, бусдын үзэл бодлоор баримжаа хийж, бусдыг дагаж амьдардаг тул, уран бүтээлч ч юм уу нийтээс арай өөрөөр сэтгэдэг хүн амьдралаа бичиж үлдээх замаар баримтат эргэцүүллийн утга зохиолыг бий болгосон нь зүй ёсны үзэгдэл ажээ.

            Нэг үеэ бодвол манайхан эсээний тухай ойлголт сайтай болсон. Гэвч энэ бол бичлэгийн маш өндөр ур чадвар, зохиомжийн огцом эргэлт маневр шаарддаг ярвигтай жанр. Тиймээс ч өнөөгийн утга зохиолыг шүлэг, роман, жүжиг, эсээ гэсэн дөрөвхөн төрлөөр хуваан үзэж буй. Нөгөө гурваа бодвол, эсээ манайдаа харьцангуй шинэ, төлөвшил нь хоцрогдонгуй яваа үед Өлзийгийн эл ном гарч байна.

            “Үзэхийн хязгаар” ном бол нэгэн хувь уран бүтээлчийн үзэж ухаарч буй бүхний эхний хязгаар. Үзэх танихуйн тэртээ үзүүр дэх тэнгэр газрын баригдашгүй савслага, тэнгис далайн тэмтрэгдэшгүй хаяа. Энэ л зааг хязгаараас цааш түүний үзэж хүртэхүйн дараагийн хаяа, дараагийн савслага үргэлжилнэ. Амьдрал бол төгсгөлгүй учрал тохиолууд, төгсгөлгүй эргэцүүллийн өдөөлтүүд, төгсгөлгүй ухаарал, гэгээрэл, төгсгөлгүй үзэхүй, төгсгөлгүй хязгаар юм. Энэ л төгсгөлгүйг төгс ухаарч танихын төлөөх чармайлт ч өөрөө төгсгөлгүй билээ. Буурьтай санаа, хувь дотоод ертөнцийн онцлогоор халгиж цалгин буй энэ эсээнүүдийн эзэн өөрийн тухай биш өөр нэгний тухай л хүүрнэж буй мэтээр зоримог, шуудхан бичсэнийг та олж харсан. Зохиолч хүний уран сэтгэмжээр баяжиж, яруу найрагч хүний зүрхээр дамжин бидэнд ирж буй дээрх түүхүүдээс ямагт ЧИН СЭТГЭЛ мэдрэгдэж байгаад уг номын үнэ цэн оршино. Өлзий бүх эсээгээ эцсийн эцэст уран зохиол руу л чиглүүлсэн нь эрхгүй анхаарал татна. “Үзэхийн хязгаар”, “Өнгөрсөн бүхэн эргэж ирдэг”, “Үг”, “Толь” зэрэг уярам сайхан эсээ дурдатгалууд бол гагц Өлзийтөгс хэмээх эмэгтэйн биш, уран бүтээлч хүний л түүх юм.

            Сүүлийн үед Монголын номын зах зээл дээр баримтат зохиол цөөнгүй гарсан. Харин миний л анзаарснаар ихэнх дурсамж, тэмдэглэл нэгэнт загварчлагдсан сэтгэлгээнээсээ салж чадахгүй, өдөр тутмын сонины хойхнуур нүүр бөглөдөг жижүүрийн нийтлэлийн хэмжээнд л байна. Харин уншигчдын тодорхой хүрээнд энэ ном хүрсний дараа монгол хэл дээр бичигдэх намтар, дурсамжууд сэтгэлгээ, бичлэгийн хувьд юутай ч нэг шат өгсөх биз ээ хэмээн бодсоноо эцэст тэмдэглэюү.

 

 

Шинэ ном

Уг түүвэр 2009 онд гарчээ. "Бүтээл" хэсэгт буй "Миний дургүй сарууд" бол энэхүү номд орсон шүлэг болно.

Г.Аюурзана урьд нь яруу найргийн төрлөөр "Балчир шүлгүүд" (1995), "Ганцаар цайвар навч" (1995), "Цаг хугацаа амсхийх зуур" (1998), "Эр сэтгэл" (2001), "Философийн шүлгүүд" (2001), "Non Plus Ultra" (2005) түүврүүд хэвлүүлжээ.

  "Дурлалгүй ертөнцийн блюз тэргүүтэн хүүрнэл зохиолууд" 2002 онд анх хэвлэгдсэн. Уг ном нь "Дурлалгүй ертөнцийн блюз" хэмээх метароман буюу өөр хоорондоо уялдаа бүхий өгүүллэгүүд, "Есөн эсээ" хэмээх мөчлэг эсээнүүд, "Цасны роман" бичил тууж, "Хэвтрийн хүн" оп-романыг багтаасан, Г.Аюурзанын хүүрнэл зохиолын төрлөөр хэвлүүлсэн анхны ном болно.

Уг номд багтсан "Цаг хугацааны тухай яриа" эсээг та "Тэмдэглэл" хэсгээс уншиж болно.